Swansea University

Asesu Trwy Gyfrwng y Gymraeg/Iaith Arall

Asesu Trwy Gyfrwng y Gymraeg/Iaith Arall

Canllawiau ar Asesu neu Arholi Trwy Gyfrwng y Gymraeg neu mewn Iaith ar wahân i'r Iaith Addysgu

1. Asesu drwy gyfrwng y Gymraeg

Prif Iaith addysgu ac asesu’r Brifysgol yw Saesneg, ond yn unol â Chynllun Iaith Gymraeg a Pholisi Adborth ac Asesu’r  Brifysgol, gall myfyrwyr gyflwyno gwaith i’w asesu neu i’w arholi yn Gymraeg.  NID YW’R polisi hwn yn berthnasol i fyfyrwyr sy’n dilyn modiwlau lle mae’n rhaid dangos hyfedredd/cymhwysedd mewn iaith arall.

Rhaid i fyfyrwyr gyflwyno cais ysgrifenedig i'r Coleg o fewn pedair wythnos i ddechrau'r modiwl(au) perthnasol os ydynt am gael caniatâd i gyflwyno arholiadau, traethodau hir neu draethodau ymchwil yn Gymraeg.  (Mewn achosion lle mae’r modiwlau yn rhedeg am gyfnod sy’n llai na phedair wythnos, rhaid cyflwyno cais wrth gofrestru ar gyfer y modiwl hwnnw). Yna bydd y Coleg yn anfon y ceisiadau hyn ymlaen at y Cyfarwyddwr Dros Dro, Gwasanaethau Academaidd a fydd yna'n trafod â Phennaeth y Coleg (neu enwebai) ynglŷn â:

  • Darparu papurau cwestiwn drwy gyfrwng y Saesneg neu’r Gymraeg;
  • Y trefniadau angenrheidiol ar gyfer cyfieithu a/neu farcio sgriptiau mewn da bryd i'w cynnwys yng nghanlyniadau'r ymgeisydd fel sy'n briodol;
  • Ymgysylltu â pherson neu bobl addas i ymddwyn fel arholwyr cynghorol neu (am ffi gytûn) fel cyfieithwyr.

Cyfrifoldeb y myfyriwr yw hi i benderfynu a ydynt yn gymwys yn y Gymraeg ai peidio, gan gynnwys terminoleg dechnegol briodol ar gyfer y pynciau dan sylw. Rhaid i fyfyrwyr fod yn ymwybodol ei bod hi’n bosib colli marciau ar gyfer sillafu/atalnodi/gramadeg wallus yn unol â pholisi’r Coleg(au) ar y mater hwn.

2. Cyfieithu Cwestiynau Asesu

Mewn achos lle y mae cyfieithiad Cymraeg o bapur arholi wedi’i ddarparu ar gyfer modiwl cyfrwng Saesneg, mae hawl gan fyfyrwyr hefyd edrych ar y papur Saesneg ac ateb yn Saesneg os byddant yn dewis gwneud hynny.  Bwriad hyn yw sicrhau nad yw’r cyfle sydd gan fyfyrwyr i gael eu hasesu yn yr iaith o’u dewis yn amharu ar eu gallu i gyflawni eu gorau.

3. Marcio gwaith i’w asesu a gyflwynir yn Gymraeg

Ar gyfer rhaglenni a addysgir trwy gyfrwng y Saesneg

Yn unol â Chynllun Iaith Gymraeg y Brifysgol, gall myfyrwyr gyflwyno eu hasesiadau yn Gymraeg os dymunant.

Wrth sicrhau dibynadwyedd y broses asesu mae'r Brifysgol yn annog y broses o farcio aseiniadau gan yr unigolyn sy'n addysgu ar y pwnc hwnnw yn y lle cyntaf. Fodd bynnag, mewn achosion lle nad yw'r arholwr mewnol yn siaradwr Cymraeg rhugl, bydd y Gofrestrfa Academaidd yn trefnu cyfieithiad. Lle y bo'n angenrheidiol, penodir cyfieithydd allanol i ymdrin â phynciau sydd â therminoleg dechnegol iawn. Mae'r Brifysgol yn archwilio galluoedd cyfieithwyr allanol yn ofalus iawn er mwyn sicrhau eu bod yn cyfleu manylion technegol y pwnc. 

Bydd y Brifysgol yn mabwysiadu dull priodol ar gyfer gwirio cywirdeb y cyfieithiad.

Yn unol â'n polisi marcio anhysbys, bydd pob arholiad ffurfiol yn cael ei farcio'n ddienw. Fodd bynnag, ni fydd asesiadau o fewn rhaglenni, e.e. elfennau llafar/clywedol, asesu parhaus a thraethodau hir/traethodau ymchwil, bob amser yn cael eu trin yn ddienw. Yn yr amgylchiadau hyn, gwneir pob ymdrech i wneud yn siŵr na fydd gwrthdaro buddiannau rhwng cyfieithwyr a myfyrwyr. Bydd cyfieithwyr yn annibynnol ar y prosesau addysgu, arholi a marcio. 

Bydd gwaith sydd i’w asesu’n cael ei gyfieithu i Saesneg priodol, gydag addasiadau ar gyfer gramadeg ac atalnodi gwael ayyb. Fodd bynnag, rhaid i'r cyfieithydd nodi materion lle mae'r Gymraeg ysgrifenedig/llafar yn wael a lle mae addasiadau wedi'u gwneud fel y gall yr arholwr mewnol wneud unrhyw addasiadau i’r marciau yn unol  â meini prawf marcio'r Coleg.

Bydd cwestiynau asesu hefyd yn cael eu cyfieithu i'r Gymraeg, fel y bo'n briodol, ond rhaid i arholwyr mewnol sicrhau y bydd y myfyrwyr yn ymwybodol o unrhyw derminoleg dechnegol sydd wedi'i chyfieithu a’u bod yn ei deall. 

Rhaid i’r safonau a ddisgwylir o waith myfyrwyr fod yn gyfartal, ni waeth beth fo’r iaith gyflwyno. Felly mae'n rhaid i'r meini prawf marcio fod yn deg ac yn briodol i'r ddwy iaith. 

Ar gyfer rhaglenni a addysgir trwy gyfrwng y Gymraeg

Fel egwyddor gyntaf, rydym yn annog bod aseiniadau’n cael eu marcio gan yr unigolyn sy’n addysgu ar y pwnc hwnnw.

Fel ail egwyddor, rydym yn annog penodi Arholwr Allanol sy’n medru’r Gymraeg ac sy’n gymwys yn ieithyddol ac yn academaidd i roi barn ar y testun neu asesiadau llafar yn yr iaith wreiddiol. Gofynnir bod Arholwyr Allanol yn medru’r Gymraeg ar y ffurflen enwebu. Mae Prifysgol Cymru a’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol hefyd yn cadw cronfa ddata o Arholwyr Allanol sy’n medru’r Gymraeg a gall Prifysgol Abertawe droi at y gronfa hon i’w chynorthwyo wrth geisio dod o hyd i arbenigedd priodol.

Arfer da

Pan fydd Arholwr Allanol dwyieithog yn cael ei benodi, fe’i hystyrir yn arfer da i’r arholwr adolygu asesiadau yn Saesneg yn ogystal ag yn Gymraeg er mwyn cymharu a chadarnhau safonau.

4. Asesiadau drwy gyfrwng iaith heblaw am Gymraeg/Saesneg

Yn achos myfyrwyr sy’n dilyn rhaglenni Ieithoedd Modern, os yn briodol a chyda chaniatâd cydlynydd y modiwl perthnasol, mae’n bosib y caniateir i fyfyrwyr gwblhau asesu parhaus neu arholiadau yn iaith darged y modiwlau ieithoedd modern. Fodd bynnag, lle mae cyfarwyddiadau’r arholiad/asesiad yn gofyn bod y myfyrwyr yn cyflwyno yn Gymraeg/Saesneg, yna bydd rhaid bodloni’r gofyniad hwnnw.

5. Marcio gwaith i’w asesu a gyflwynir mewn iaith heblaw am Gymraeg/Saesneg

Yn achos myfyrwyr sy’n dilyn rhaglenni Ieithoedd Modern, rhaid i Arholwyr Mewnol ac Allanol fod yn gymwys yn yr ieithoedd perthnasol ac felly nid yw materion ynghylch sicrhau safonau na materion cyfieithu (fel yr amlinellir uchod ar gyfer cyflwyniadau cyfrwng Cymraeg) yn berthnasol.

< Gohirio Astudio (Rhaglenni a Addysgir yn Unig) | >